"Książę Mgły"

Wydawałoby się, że Zafón bez Barcelony będzie jak żołnierz bez karabinu: niekompletny, bo pozbawiony sedna swojej tożsamości. Tymczasem okazuje się, że nic bardziej mylnego. To nie miejsca przydają jego książkom magii, lecz to jego pióro czyni świat magicznym: za pomocą słów Zafón zaczarował Katalonię. Jednak zanim to zrobił, najpierw zaklął malutką osadę na wybrzeżu Atlantyku. To właśnie tu umiejscowił akcję swojej debiutanckiej powieści.

Jest czerwiec 1943 roku. W dniu swoich trzynastych urodzin Max Carver dowiaduje się, że już wkrótce będzie musiał wyprowadzić się z ukochanego miasta. Rodzice chłopca pragną uchronić dzieci przed piekłem wojny, dlatego postanawiają zaszyć się w niewielkiej wiosce rybackiej, leżącej nad błękitnym oceanem. Zamieszkują w domu, który niegdyś należał do cenionego londyńskiego chirurga, doktora Richarda Fleischmanna. Z nadzieją patrzą w przyszłość, jednak ta okazuje się dramatyczna i zaskakująca. Młodsza siostra Maxa ulega wypadkowi, wokół domu zaczynają dziać się dziwne rzeczy, a klucz do rozwiązania zagadki posiada stary latarnik, który za nic nie chce zdradzić swojej tajemnicy…

Książę Mgły to debiutancka powieść Carlosa Ruiza Zafóna – napisana w 1992 roku, opublikowana w 1993 roku, wznowiona dopiero teraz, po długiej walce pisarza o prawa autorskie. To zarazem pierwsza z czterech powieści skierowanych do młodzieży, jakie wyszły spod pióra hiszpańskiego prozaika. Sam Zafón mówi, że pisał ją z nadzieją, że przypadnie do gustu wszystkim, bez względu na wiek: Bardzo chciałem, napisać taką książkę, którą z przyjemnością sam bym przeczytał jako dzieciak, jako dwudziestotrzylatek, czterdziestolatek czy wreszcie sędziwy osiemdziesięciolatek. W efekcie powstała powieść nie tyle dla młodych wiekiem, co dla młodych duchem.

Ponieważ Książę Mgły jest bardzo podobny do Mariny, nie sposób nie podnieść w recenzji tych samych kwestii, o których pisałam, recenzując tamtą książkę. A mianowicie, iż Zafón pisze dla młodych czytelników, nie operując jednak stylistyką młodzieżową. Hiszpan ucieka od dydaktyzmu i moralizowania. Niby stara się pozostać dorosłym, ale kusi go by wcielać się w swoich młodych bohaterów. A tych jest kilkoro – troje z nich to rodzeństwo: trzynastoletni Max, piętnastoletnia Alicja, ośmioletnia Irina. Jednak kluczową postacią jest siedemnastoletni Roland – chłopiec, któremu przyjdzie stoczyć walkę na śmierć i życie z tytułowym Księciem Mgły.

Podczas gdy dzieci uosabiają czystość, niewinność i dobro, Książę Mgły to zło w najczystszej postaci. Zły czarownik, jeden z największych oszustów, jakich nosiła ziemia, a przy tym człowiek-enigma. Wszyscy mówili o nim Kain. Nazywano go Księciem Mgły, gdyż, jak niosła wieść, zawsze wynurzał się spośród gęstej mgły spowijającej nocą ciemne zaułki, by przed nastaniem świtu ponownie rozpłynąć się w mroku. Noc jest jego porą. To właśnie wtedy Kain zawiera diabelskie pakty – w zamian za spełnienie życzeń, żąda tylko jednego: bezwzględnego posłuszeństwa.

Jedyną osobą, która nie ulega wpływowi Księcia Mgły jest dziadek Rolanda, Victor Kray. Ten stary marynarz od lat pełni służbę w wybudowanej przez siebie latarni morskiej. To właśnie on opowiada Maxowi dramatyczną historię siedmioletniego syna doktora Fleischmanna, Jacoba. To także on jest tym, który jako jedyny wie, jakim przeciwnikiem jest tak naprawdę Książę Mgły. Mając świadomość grożącego dzieciom niebezpieczeństwa, latarnik robi wszystko, aby zapobiec tragedii. Jednak, jak to zwykle w tego typu historiach bywa, wszystko i tak koniec końców pozostaje w rękach dzieci.

Mamy więc młodych, odważnych bohaterów, ich sędziwego opiekuna, diaboliczną postać oraz świat, który jest do cna zirracjonalizowany. Wskazówki dworcowego zegara biegną na wspak, w sąsiadującym z domem Maxa ogrodzie znajdują się posągi, które potrafią zmieniać swój kształt, a kot-przybłęda śledzi poczynania każdego z Carverów. Jakby tego było mało, nieopodal brzegu znajduje się wrak „Orfeusza” – niezwykłego statku, który zatonął podczas I wojny światowej – kryjący przerażające sekrety. Niemal każdy element świata przedstawionego jest osnuty nimbem tajemnicy. Ten świat niepokoi, budzi przerażenie, ale nade wszystko ciekawi – bo to jedyne miejsce na Ziemi, w którym właściwie przypadkiem odkrywa się istnienie magii.