"Pod dobrą gwiazdą. Opowiadania"

Ostatnimi czasy niemal wszyscy polscy wydawcy publikują z okazji różnych świąt specjalne zbiory opowiadań. Na Walentynki mamy wysyp antologii romantyczno-erotycznych. Z okazji lata – opowiadania o letnich przyjaźniach i wyprawach. Pod dobrą gwiazdą to propozycja Znaku na święta Bożego Narodzenia – wydana w dwóch różnych odsłonach: ze złotą i srebrną okładką. Siedemnaście nowych opowiadań najlepszych polskich pisarzy miało nas przenieść w wigilijny wieczór. Wrodzona przekora kazała mi je przeczytać na długo po tym, jak się ukazały. Jak pomyślałam, tak zrobiłam. Poniżej wynik testu i odpowiedź na pytanie, czy wigilijne opowieści da się czytać w środku marca.

Ku mojemu zaskoczeniu okazało się, że niewiele spośród zamieszczonych w antologii opowiadań ma ze Świętami cokolwiek wspólnego. Owszem, kilka z nich rzeczywiście pozwala nam poczuć atmosferę Świąt, jednak zdecydowana większość z nich to wzruszające, skłaniające do zadumy teksty, które można czytać w każdym czasie. To teksty o poszukiwaniu siebie, o sile miłości, o mierzeniu się z wyzwaniami i o wydarzeniach, które zmieniają ludzkie życie. Nierzadko na zawsze.

Zbiór opowiadań otwiera tekst Kazimierza Kutza. Jego Celtyckie wdowy to napisana w gwarze śląskiej opowieść o w gruncie rzeczy zaaranżowanym małżeństwie Adeli i Lucjana. Tytułowe wdowy to matki swatające młodych; boginie codzienności, które stoją na straży domowego ogniska. To opowiadanie urzeka stylizacją językową i kunsztownym warsztatem. Kazimierz Kutz to klasa sama w sobie. Wydawałoby się niemożliwe, żeby następujący po nim autor podołał w tej literackiej rywalizacji. A jednak. Drugie opowiadanie zbioru to najlepsze opowiadanie całej antologii. Mowa o Do kresu Pawła Huelle. To literacki majstersztyk, od którego wprost nie mogłam się oderwać. Koniec końców przeczytałam opowiadanie kilka razy, zauroczona Sankt Petersburgiem, surrealizmem i duchem Dostojewskiego, unoszącym się nad spisanymi przez Huellego słowami.

Kolejne opowiadania nie zrobiły już na mnie takiego wrażenia. Zabrakło im tego magicznego „czegoś”, co sprawia, że ich fabuły zapadają w pamięć. Na siedemnaście opowiadań zapamiętałam zaledwie pięć, w tym Tysiąc przeszkód Jerzego Pilcha – genialny tekst o tym, dlaczego niektórzy z nas alergicznie reagują na Święta.

Na jakie teksty jeszcze warto zwrócić uwagę? Na pewno na Szarą lotkę Eustachego Rylskiego. To nie tylko niezwykła opowieść o młodzieńcu przemienionym w żurawia, ale nade wszystko licząca siedem wieków historia rodu Skode, który na przekór wszystkiemu, postanowił żyć obok historii.

Anna Brzezińska napisała w zamieszczonej w zbiorze Rzece, że kiedy opowieść się dzieje, nie można o niej myśleć, mówić o niej ani jej zrozumieć, ponieważ wówczas nie zdoła się ziścić. Dopiero kiedy się skończy, żyjące słowa wypływają na powierzchnię. Miała rację – rzeczywiście wspominanie wyżej wymienionych opowiadań wzbudza we mnie cieplejsze emocje. Z zakamarków pamięci wyłaniają się opisywane obrazy. A kiedy nie wyłania się nic, kiedy pojawia się fabularna pustka, pozostaje echo świetnego warsztatu i garść impresji, przypominających o miłym spędzeniu czasu. Choć wiele opowiadań przemknęło przez mój umysł niezauważone, byłabym niesprawiedliwa, gdybym w podsumowaniu nie napisała, że to mimo wszystko całkiem dobra antologia.