"Piekło pocztowe"

Mówią, że perspektywa powieszenia o świcie wybitnie sprzyja koncentracji umysłu. Niestety, umysł wówczas nieodmienne się koncentruje na fakcie, że znajduje się w ciele, które o świcie zostanie powieszone. Na czym jednak koncentruje się umysł, kiedy demonicznym zrządzeniem losu świt nadchodzi, a ciało jak było, tak pozostaje żywe? W gruncie rzeczy nie wiadomo, choć Lord Vetinari utrzymuje, że powinien się koncentrować na byciu umysłem naczelnego poczmistrza.

Moist von Lipwig, artysta oszustwa, cudem unika stryczka. Choć uniknięcie nie jest terminem do końca precyzyjnym, gdy wziąć pod uwagę fakt, iż został on na szyję założony, dopasowany i, nie wdając się w bardziej obrazowe szczegóły, „zastosowany”. Cena za życie zdaje się być niewysoka – Moist musi postawić na nogi ankhmorporskie usługi pocztowe. Pańskie obowiązki, panie Lipwig, obejmują odtworzenie i prowadzenie służby pocztowej w mieście, przygotowanie przesyłek międzynarodowych, konserwacja własności Urzędu Pocztowego i tak dalej, i tym podobne…
- A jeśli wetkniecie mi miotłę w tyłek, to mogę jeszcze zamiatać podłogę – wtrącił [Moist]. (…) Lord Vetinari przyglądał mu się długo i z uwagą.
- Jeśli pan sobie życzy… - mruknął. (…) – Drumknott, czy gosposia ma na tym piętrze komórkę ze sprzętem?

Moist z dnia na dzień, nieoczekiwanie dla samego siebie, przemienia się z hochsztaplera w naczelnego poczmistrza. I szybko dowiaduje się, że styl życia przedstawicieli obu profesji nieszczególnie się różni… Malwersacje finansowe, morderstwa korporacyjne, skrytobójstwa… Rynek telekomunikacyjny może wzbudzić naprawdę wiele emocji. Moist podejmuje rzucone mu wyzwanie i zaczyna podźwigać Urząd Pocztowy na nogi, pomimo, że nie podoba się to ani Ankhmorporskiemu Oddziałowi Przyjaznego i Dobroczynnego Stowarzyszenia Pracowników Pocztowych, ani nieco mniej przyjaznemu i dobroczynnemu prezesowi konkurencyjnej kompanii semaforowej… Misja zobowiązuje, a w końcu DESZCZ NI Ś IE , NI MROK NOCY N E PRZESZKODZĄ POSŁ ŃCOM W WYPEŁ ENIU OBOWIĄZK . A co!

O tym, że Terry Pratchett jest mistrzem słowa, wiedzą wszyscy. Jego powieści skrzą się od błyskotliwych i ironicznych żartów, dlatego też nikogo nie zaskoczy fakt, że Piekło pocztowe zniewala intelektualnie już od pierwszych jego linijek. A właściwie już od samego tytułu. Nieprzetłumaczalna, genialna gra słów Going Postal, w języku angielskim znaczy dwie rzeczy naraz: powstawanie poczty i, nieformalnie, popadanie w obłęd. W tym miejscu ukłony dla najlepszego polskiego tłumacza, Piotra W. Cholewy, którego przekłady są nie mniej mistrzowskie od oryginałów.

Piekło pocztowe to satyra na filatelistów i kreatywnych księgowych. To także cudownie ironiczna krytyka perspektywy niczym nieograniczonej wolności. A przy tym pierwsza powieść Pratchetta z cyklu opowiadającego o Moiście von Lipwigu. Poczmistrzu z nadania.

Moist von Lipwig jest ankhmorporskim Arsène Lupinem – czarujący, błyskotliwy, a co najważniejsze, potrafiący znaleźć wyjście z KAŻDEJ sytuacji, człowiek wszechstronny. I, co ciekawe, człowiek absolutnie niezauważalny, gdyż będący „mniej więcej”. W wieku mniej więcej dwudziestu lat, a może mniej więcej trzydziestu. O wzroście mniej więcej sześciu stóp i dwóch cali do mniej więcej pięciu stóp i dziewięciu cali. Z odcieniem włosów od mniej więcej blondu do mniej więcej brązu. I o braku znaków szczególnych obejmującym mniej więcej całą twarz.

To, w co wierzy Moist to zdolności interpersonalne. To, w co nie wierzy to perspektywa wolności. A to, co wie, że go czeka to naprawdę Trudne Chwile.

- Muszę panu przyznać, panie Lipwig, że przyjęcie stanowiska, które zabiło wcześniej czterech ludzi, wymaga niezwykłych cech charakteru.
Owszem, pomyślał Moist. Ignorancji.

Jednak czyż to nie ona popypcha śmiałków do największych czynów? Z golemem u boku, złotą czapką na głowie i rządowym aniołem na drodze, listy nie mogą nie zostać doręczone. Oczywiście, zawsze istnieje wolność wyboru. Ale to tylko perspektywa, prawda?

Piekło pocztowe to powieść nowatorska w cyklu z dwóch powodów. Pierwszy to odmienna od pozostałych forma, inspirowana dziewiętnastowiecznymi powieściami, w których każdy rozdział poprzedzano kilkuhasłową zapowiedzią. Drugi to obecność zupełnie nowego typu bohatera – niejednoznacznego, osobowościowo bardzo elastycznego i, co najważniejsze, niezwykle perspektywicznego. Moist pozbawiony jest kręgosłupa moralnego i, w przeciwieństwie do innych bohaterów Pratchetta, nie odczuwa specjalnego dyskomfortu podczas popełniania czynów powszechnie uznawanych za niestosowne (żeby nie powiedzieć niewłaściwe/niesmaczne/złe, niepotrzebne skreślić). Cała ironia w kreacji tej postaci polega na tym, iż Moist robi, co robi, a zamiast przegrywać (jak to przeważnie w świecie dobra i zła bywa), wygrywa. I zarabia pieniądze - mnóstwo pieniędzy – stając się tym samym złotym mistrzem w making money ;)