"Czerwona Strefa"

Mistrzostwo, absolutne mistrzostwo. Chapeau bas, panie Nygårdshaug! Czerwona Strefa (2006), zamykająca cykl powieści kryminalnych norweskiego autora, zwaliła mnie z nóg i całkowicie zachwyciła. Gert Nygårdshaug stworzył bowiem coś niesamowitego – literacką przestrzeń, która wymyka się zwykłemu rozumieniu czasu i ludzkiej świadomości. Napisał kryminały, które są czymś więcej, aniżeli trzymającą w napięciu książką do poduszki. Ale zanim przejdę do peanów na cześć całej serii, parę słów o ostatniej powieści cyklu. Powieści, którą czyta się i z rozkoszą, i z nostalgią.

Pozbawione głowy zwłoki reprezentanta norweskiego Funduszu na rzecz Ochrony Lasów Deszczowych zostają odnalezione w Tanjung na Nowej Gwinei. Do rozwiązania tajemnicy zabójstwa zostaje skierowany detektyw norweskiej policji, Peder Ungbeldt. Jednak wkrótce po jego przybyciu do Indonezji, spotyka go podobny los, jak młodego ekologa-aktywistę. Skarphedin Olsen jest załamany – Peder od kilkudziesięciu lat był nie tylko jego partnerem, ale i przyjacielem. Razem z Fredriciem Drum wyrusza więc na Papuę-Nową Gwineę, aby dowiedzieć się, co dokładnie spotkało jego kolegę. Indonezyjski raj trawi jednak wojna pomiędzy ekologami chcącymi uratować Lasy Deszczowe a nastawionymi na zysk przemytnikami bezcennego drewna. Ale czy rzeczywiście jest ono tak cenne, że ktoś by mógł dla niego zabić? To tylko jedno z pytań, na które stary detektyw i młody kucharz będą musieli odpowiedzieć.

Seria o Fredricu Drum i Skarphedinie Olsenie została doprowadzona do końca. Koło się zamknęło. Powstało dziesięć książek, tak jak zaplanowałem w 1984 roku, kiedy zacząłem realizację projektu. Poza tym, że każda z książek ma swoją własną, samodzielną intrygę, która zostaje rozwiązana, moim zamiarem od samego początku było stworzenie czegoś na kształt wstęgi Möbiusa, która poprowadziłaby czytelnika przez całą serię od tomu do tomu, czegoś dodatkowego, nad czym czytelnik mógłby się zastanawiać. Kim w ogóle był Fredric Drum? Czy to Skarphedin Olsen naprawdę był Fredriciem Drum? A może Drum był własnym pradziadkiem? Jak Skarphedin mógł zastrzelić Fredrica Drum? Dlaczego Fredric Drum znów się pojawił? Dlaczego Skarphedin ma trzy ślady przypominające rany postrzałowe? Co z aspektem czasu? W jakim czasie się znajdujemy? I tak dalej, i tak dalej…

Gert Nygårdshaug stworzył imponującą serię kryminalną, której odpowiednika długo szukać w historii literatury. Biorąc na warsztat zagadnienia świadomości i czasu, próbuje ukazać ich fenomen i odwieczną tajemniczość tych tematów. Jego bohaterowie stapiają się w jedność, po czym rozpraszają w trzy różne postaci. Ich świadomość ulega to połączeniu, to dezintegracji, a ta fuzja dokonuje się nie tylko na poziomie psychicznym, ale również na poziomie ich fizyczności. Dzięki wędrówkom poety po meandrach czasu, ostatnia powieść cyklu może być pierwszą, zaś pierwsza ostatnią. Poszczególne tomy zawieszone są niczym ciała niebieskie na orbicie okalającej unikatowych bohaterów w światowej literaturze kryminalnej – Fredrica, Skarphedina i Fredrica. Naprawdę cieszę się, że miałam okazję ich poznać, bo stanowią szalenie miłą odskocznię od typowych kryminałów. Interesujący, sympatyczni, narysowani nieco przygrubą kreską, fantastycznie oprowadzają czytelników nie tylko po Norwegii, ale po całym starożytnym świecie.