"Trumna Numer 5"

Zachodnia część Oslo. W pewnym ogrodzie na Vinderen, w psiej budzie, zostają znalezione zwłoki mężczyzny. Pod pozbawionym głowy ciałem technicy kryminalni odnajdują zielono-czerwone ptasie pióro i małą miedzianą czarkę udekorowaną dziwnymi znakami. Wynik identyfikacji zwłok wprawia policjantów w osłupienie. Zamordowany był jednym z nich. Do prowadzenia śledztwa oddelegowany zostaje Skarphedin Olsen; detektyw, który powraca do służby po półrocznej przerwie, spowodowanej traumą po zabójstwie jego żony i córki, zaś sprawa rytualnego zabójstwa, przywodzącego na myśl rytuały Majów Cotzumalhuapan, staje się priorytetem norweskiej Policji Kryminalnej i momentalnie zyskuje status trumny. Trumny numer pięć.

TRUMNA była kodem wymyślonym przez jego szefa, Arthura Krondala, który określał w ten sposób wyjątkowe sprawy, Tajna Robota, Ukryć Możliwie Najbardziej (przed) Amatorami. Bardzo delikatne kwestie, niekoniecznie musiało chodzić o morderstwo, sprawy te miały jednak tę wspólną cechę, że były nad wyraz poufne, nie istniały dla opinii publicznej, jeśli zaś od początku w dochodzenie mieszała się prasa, otaczano je zasłoną dymną, wyciszano sensację, minimalizowano zainteresowanie mediów bądź wręcz sprowadzano je do zera. A, że ich robocza nazwa wzbudza odrobinę przerażenia? Cóż, w końcu życie to jedno długie pasmo skoków adrenaliny…

Słowem, morderca grasuje, kolejny policjant ginie, a nikomu nieznany kucharz z Południa otwiera restaurację na Frognerveien. Na scenie pojawia się zupełnie nowy Fredric Drum z zupełnie nową „Kasserollen”. Skarphedin czuje się jakby znowu popadał w psychozę. Ale przecież psychiatra mówił, że jest już zdrowy. Prawda? Prawda! Praaawdaaa?!

Skarphedin Olsen, bohater szóstej powieści kryminalnej Gerta Nygårdshauga pt. Trumna Numer 5 (1996), jest nie mniej barwny, niż Fredric Drum. Zresztą przez pokrewieństwo zainteresowań obu bohaterów niejednokrotnie miałam wrażenie, że Skarphedin jest mniej doskonałą, bardziej ludzką wersją Fredrica. Urodzony 22 marca 1941 roku, absolwent szkoły policyjnej, zatrudniony w służbach od 1974 roku, komisarz, a zarazem detektyw specjalny nadzorujący najważniejsze śledztwa. Jego kariera zawisła na włosku po zabójstwie jego żony i córki. Rozchwiany emocjonalnie, popadł w załamanie psychiczne, które wywołało u niego kilkumiesięczną psychozę. Powrót do służby nie tylko daje mu szansę na pełną rekonwalescencję, ale również na powrót do dawnych zainteresowań. Wędkarstwo sportowe, polowanie na pardwy, ochrona środowiska, archeologia, kryptologia, języki klasyczne oraz dobre jedzenie i wyśmienite wino… Życie czeka, aby czerpać z niego pełnymi garściami. Tylko, jak Skarphedin ma poczuć, że żyje, skoro coraz częściej ma wrażenie, że znowu zaczyna balansować na granicy rzeczywistości i fikcji?

Po przeczytaniu sześciu tomów serii, z pełnym przekonaniem muszę stwierdzić – trzeba czytać po kolei. Nie ma wyjścia. Sięgnięcie po jakikolwiek późniejszy tom cyklu grozi odebraniem całej przyjemność z lektury kryminałów i zastąpieniem czytelniczej radości z poznawania nowej książki narastającym rozdrażnieniem. A byłaby to wielka szkoda, bo z tomu na tom, coraz bardziej się cieszę, że poznałam serię kryminałów Gerta Nygårdshauga. Archeologiczne zagadki, wartka akcja, a do tego znakomite opisy Oslo i wtręty z zakresu norweskiej kultury. W Trumnie Numer 5 – skrócona historia norweskiej literatury. Bjørnson, Jonson, Vesaas i Hanna Winsnes. Ten, kto mówił, że można uczyć, bawiąc, zdecydowanie miał rację (i na pewno wcześniej czytał Nygårdshauga ;)