"Palec Kasandry"

Pamiętacie dwa wersy wieńczące Ferdydurke? Po przeczytaniu Palca Kasandry (1993) poczułam się dokładnie jak taka Gombrowiczowska trąba. Chyba nigdy wcześniej żadna powieść kryminalna aż tak mnie nie zaskoczyła. Gert Nygårdshaug zwalił mnie z nóg i na długo pozostawił ze szczęką spoczywającą na podłodze. Szok, oburzenie, a następnie niekłamany zachwyt. Panie Nygårdshaug – jak dotąd najczęściej nazywałam pana książki kryminalnymi czytadełkami. Dziś solennie przyrzekam, że nie nazwę ich inaczej, jak tylko genialnymi kryminałami ;)

Hallgrim Hellgren, konserwator norweskiego Muzeum Narodowego, ginie w wypadku samochodowym, a jego śmierć, pozornie nic nie znacząca, wzbudza niemałą sensację. Po pierwsze, dlatego, że w ciele denata znajduje się posążek Matki Ziemi, reprodukcji figurki kobiety o obfitych kształtach mającej co najmniej trzydzieści tysięcy lat. Po drugie, dlatego, że w jego domu znajduje się starożytny posąg asyryjskiego króla Asurbanipala. Czterotonowy kolos, który wbrew wszelkim prawom fizyki, cudownie zmaterializował się w niewielkim drewnianym domku w dolinie Lommedalen. Oszołomiony Fredric Drum postanawia rozwikłać zagadkę śmierci przyjaciela. Kto zamordował zwykłego konserwatora muzeum? A przede wszystkim, dlaczego to zrobił?

Myszołów z Lommedalen przemieniający się w króla Elfów. Wymiana uścisku dłoni ze średniowiecznym biskupem. Rezerwacja stolika w „Kasserollen” przez martwego Anglika. A do tego komuna punków, kongres iluzjonistów, fizyka kwantowa, archeologia i dobre jedzenie. Fredric Drum porusza się po niemożliwej, niesubstancjonalnej rzeczywistości. Jednak trzeba przyznać, że jakkolwiek ten świat bywa nieprawdopodobny i nieprawdopodobnie irytujący, jest on niezwykle realistyczny w swojej absurdalności. Gert Nygårdshaug, z przypisywanym Drumowi Kirkegaardowskim poczuciem humoru, prowadzi czytelnika po meandrach Oslo, które przesuwają go z czasem ku szalenie przewrotnemu rozwiązaniu fabuły i nieoczekiwanemu poznaniu zupełnie nowego bohatera, Skarphedina Olsena – komisarza Centrali Policji Kryminalnej w dzielnicy Etterstad, w Oslo. Mordercy Fredrica.

Fdr Dr. Litery wyrażone pod postacią staroegipskich hieroglifów i przeczytane głośno znaczyłyby Bez Ryby. Ta forma nazwiska pasowała idealnie do jego sytuacji, ponieważ ryba w pradawnych kulturach była symbolem stworzenia. Pozbawiony bytu. Fdr Dr.

Tajemnicze poszlaki, zagadkowe tropy, niezwykłe metafory. Czytając Palec Kasandry nie tylko prowadzimy śledztwo razem z Fredrickiem, ale przede wszystkim prowadzimy dochodzenie w sprawie samej powieści. Nygårdshaug brawurowo łączy pozornie nieprzystające do siebie elementy, bawi się planem zdarzeń, podrzuca czytelnikowi dowód własnej nieopatrzności, żeby po chwili ująć go w zaskakującą całość. Jest świetny. Naprawdę świetny. Choć zupełnie się na tak rewelacyjnego autora nie zapowiadał ;)