"Córka łupieżcy"

Erudycyjne science-fiction. Chyba tak można najzgrabniej ująć charakter pisarstwa Jacka Dukaja. Gargantuiczna w warstwie fabularnej, choć objętościowo minimalistyczna, Córka łupieżcy fascynuje swoją niesztampową projekcją alternatywnej rzeczywistości. Masywne Miasto z eklektycznymi budowlami i niekończącą się mozaiką ulic pisarz odmalował z zaiste benedyktyńską pieczołowitością. Dzięki temu stworzył surrealistyczny krajobraz, który tylko ocierając się o znaną nam rzeczywistość, hipnotyzuje i urzeka swoją unikalnością.

Zuzanna Klajn otrzymuje w swoje osiemnaste urodziny klucz do tajemnic zmarłego ojca-archeologa - i znajduje Miasto: odbicie wszystkich miast kiedykolwiek zbudowanych, przez ludzi i nie ludzi, w tym wszechświecie i poprzednich, skarbnicę wiedzy wszelkiej i pole zmagań między Potęgami. Zafascynowana dziwną strukturą postanawia ją zbadać, tym bardziej, że Miasto przyciąga ją do siebie nadzwyczajną mocą. Nieludzkie posągi skrzące się w świetle trzech słońc, pięć księżyców oświetlających purpurowe równiny, lodowe cmentarze, dym z wulkanów, czarne zorze otaczają bezimienne starożytne metropolie, ku którym Miasto bezustannie lgnie. A za nim Zuzanna…

Lgnie, przypływa, wtula się tęsknie, chyli ciało – zniedołężeniec ku objęciom dziecka. Zapomniał także własnego imienia. Pamięć ginie pierwsza i te szczątki, jakie pozostają, intencjonalne konfiguracje materii… któż rozszyfruje? Nazywają ich archeologami, lecz w rzeczywistości są budowniczymi przeszłości, artystami tajemnic.

Kiedy światem zaczyna rządzić archeologia, rozwój cywilizacji koresponduje z odkrywaniem i adaptowaniem technologii obcych ras do własnej rzeczywistości. Elfickie technologie, świat podziemi, Miasto miast, wzniesione przed początkiem świata Wieże… Eksploracja przeszłości staje się warunkiem postępu przyszłości. Jednak pozwala ona również ludziom zagnieździć się w otaczającej ich rzeczywistości. Lsny, przyjaźń przedurodzonych wzrastających w chtonicznych maszynach czy pierścienie ipsacyjne, które kształtują osobowość właściciela na zaprogramowaną wizję samego siebie, wypełniają świat Zuzanny – introwertyczki, samotnicy, która bardziej odnajduje się w lśnionym, pozorowanym kontakcie z innym człowiekiem, niż w tym prawdziwym. Nawet symulator prekoncepcyjny symulujący w umyśle Zuzy przedżywą dziewczynkę nie budzi w niej żadnych cieplejszych emocji. Zuzanna żyje w wyobcowaniu, w swoim własnym świecie, sama dla siebie, a otwiera się dopiero na coś niecodziennego, obcego, innego. Na Miasto, które zamiast wzbudzać niepokój, fascynuje. Córka łupieżcy jest więc po troszkę powieścią o kondycji człowieka w świecie, ale również zbiorem rozważań nad historią cywilizacji prowadzonych w obrębie techświata. Dukaj między wierszami pyta – co się stało z poprzednimi cywilizacjami? Co się teraz dzieje z innymi, również egzystującymi? I co się, w końcu, stanie z naszą?

Córka łupieżcy to szósty tom cyklu książek Jacka Dukaja, zapoczątkowanego w grudniu 2007 roku przez Lód, a zarazem reedycja mikropowieści z 2002 roku, która pierwotnie ukazała się w antologii pt. Wizje alternatywne 4. Uznawany za jednego z najbardziej błyskotliwych twórców fantastyki młodego pokolenia, Jacek Dukaj zadebiutował w 1990 roku jako szesnastolatek opowiadaniem Złota Galera, które zrobiło furorę wśród miłośników polskiej fantastyki. Od tego czasu każda z jego kolejnych powieści jest zawsze wyczekiwanym wydarzeniem. Dziś, po zapoznaniu się po raz pierwszy z jego twórczością, muszę przyznać z całą stanowczością, że pokłosie jego pracy jest zaiste oszałamiające. I choć to nie do końca moja poetyka, myślę, że udało mi się uchwycić magię techrzeczywistości.