"Kamieniołom Cézanne’a"

Kiedy przyglądamy się obrazom, podziwiamy ich bajecznie soczyste barwy, misterne cieniowania czy nowatorskie techniki malowania. Zachwycamy się grą świateł, precyzyjnym uchwyceniem detalu i niezwykłym odwzorowaniem postaci. Podświadomie zakładając, że przedstawiane sceny są wytworem artystycznej wyobraźni, kontemplujemy dzieła sztuki szukając w nich ukrytych znaczeń. A co, jeśli wcale ich tam nie ma, a obraz jest li i jedynie zapisem minionych zdarzeń? Koło martwej natury pewnie przejdziemy obojętnie. Ale jak zachowamy się widząc świadectwo przestępstwa?

Sierpień 1885 roku, Aix-en-Provence. Niewielkim prowansalskim miasteczkiem wstrząsa zbrodnia. W pobliskim kamieniołomie zostaje odnalezione ciało pięknej Paryżanki. Jej biało-zielona suknia wyraźnie odznacza się na czerwonej, spieczonej słońcem ziemi. Zamordowaną okazuje się być Solange Vernet – paryska modystka, a zarazem kochanka angielskiego geologa, Charles’a Westerbury'ego i muza Paula Cézanne’a. Wstępne oględziny zwłok sugerują zbrodnię w afekcie i wydaje się, że młody, niedoświadczony sędzia śledczy szybko rozwikła tę sprawę. Jednak Bernard Martin nie wie, który z mężczyzn zabił przepiękną Solange. Znaleziony nieopodal jej ciała strzęp płótna malarskiego jednoznacznie wskazuje na malarza. Ale czy Cézanne mógłby zabić kobietę swojego życia?

Kamieniołom Cézanne’a to debiut powieściowy Barbary Corrado Pope. Doktor historii, fundatorka Women’s and Gender Studies na University of Oregon, znawczyni społecznej historii Europy, zakochana w sztuce, krajobrazach i mieszkańcach Prowansji napisała powieść, która łączy wszystkie jej zainteresowania. Kamieniołom Cézanne’a to z jednej strony świetnie skonstruowany kryminał o zaskakującym rozstrzygnięciu. Główny bohater Corrado Pope, Bernard Martin, to młody sędzia z nikłym doświadczeniem. Oddalony setki kilometrów od domu, bez rodziny i koneksji, stara się zyskać aprobatę przełożonych i należny mu autorytet u podwładnych. Jednak bardzo trudno jest mu komenderować doświadczonym funkcjonariuszem policji, Inspektorem Albertem Franckiem, który na każdym kroku wypomina mu jego brak doświadczenia. Martin wie, że rozwikłanie sprawy śmierci Solange Vernet może stanowić dla niego przepustkę do dalszej kariery. Tylko, jak złapać mordercę, kiedy nie ma żadnego śladu, którym można by podążyć?

Tropiąc mordercę modystki, poruszamy się po misternie odmalowanych prowansalskich miasteczkach, pełnych miodowej barwy domów ukrytych za rozłożystymi koronami pinii. Lśniące kredowe wzgórza, gaje drzew oliwnych o srebrzystych liściach, świetliste, błękitne niebo przydają powieści niezwykły klimat. Pisarka doskonale uchwyciła nie tylko atmosferę ówczesnej francuskiej prowincji, ale i stworzyła sugestywny portret dwóch wybitnych osobowości artystycznych – Paula Cézanne’a i Emila Zoli. W znakomity sposób przedstawiła też dwa zasadnicze spory rozgrzewające środowisko artystów i naukowców – ewolucjonizmu z kreacjonizmem i malarstwa tradycyjnego z impresjonizmem. Zresztą pisarka porusza w powieści też inne kontrowersyjne kwestie – zmieniającą się rolę Kościoła katolickiego i budzący się do życia ruch emancypacyjny. Targające epoką sprzeczności pobrzmiewają w dialogach bohaterów. Postacie również stanowią odzwierciedlenie nasilających się wówczas tendencji. Na pierwszy plan wysuwają się zwłaszcza dwie sylwetki żeńskie. Solange Vernet i Fanny Falchetti to kobiety wyprzedzające swoją epokę - światłe, niezależne, wymykające się konwenansom, lecz przy tym wrażliwe i ciepłe. Podobnie jak Martin, wzbudzają wiele sympatii.

Kamieniołom Cézanne’a to powieść wielowątkowa, w której każdy znajdzie coś dla siebie. Mnie debiut Corrado Pope całkowicie zauroczył. To świetnie napisana, wciągająca powieść kryminalna osadzona w pasjonujących latach 80. XIX wieku. Mam nadzieję, że pierwsza z wielu opowiadających o śledztwach Bernarda Martina.