"Szary kostium"

Już dawno nie miałam do czynienia z tak nieprzewidywalną i tak nieodgadnioną postacią kobiecą. Kameleonem w spódnicy. Bohaterką, która łączy w sobie różne typy kobiet. Piękna Adele, żona głównego bohatera najnowszej powieści Andrei Camilleriego, już od pierwszych chwil przykuwa uwagę swoją oryginalnością. Wzorowana na klasycznym wizerunku femme fatale, przynosi swojemu mężczyźnie nie tylko porażkę i zgubę, ale także czułość i nadzieję. Ubrana jedynie w szary kostium, jest jedną z najbarwniejszych bohaterek we współczesnej włoskiej literaturze.

Spojrzał znów w lustro i tym razem uznał, że wygląda po prostu śmiesznie. Jakby wybierał się na posiedzenie zarządu, a tymczasem jedyną rzeczą, którą mógłby od tej pory zarządzać, jest bezmiar czasu, jaki się przed nim rozwierał, bo on nie ma już nic do roboty.

W pierwszym dniu emerytury wysoki urzędnik banku w Montelusie odruchowo, tak jak co dzień, wstaje do pracy. Zakłada najlepszy garnitur, wypija poranną kawę, lecz zamiast świeżej prasy, przegląda trzy anonimowe listy, które dzień wcześniej przyniósł do domu w tekturowej teczce. Dwa pierwsze dotyczą jego kariery zawodowej, trzeci – jego żony. Ponowna lektura listów prowokuje go do podsumowywania swojego dotychczasowego życia. Wiele z jego myśli skupia się wokół Adele – jego drugiej żony. Młodsza o dwadzieścia pięć lat, piękna wdowa zawróciła mu w głowie, choć nie sądził, że kiedykolwiek jeszcze ulegnie jakiemukolwiek uczuciu po śmierci swej pierwszej małżonki. Choć od dnia ich spotkania minęło już wiele lat, kobieta nadal pozostaje dla niego zagadką. Do tej pory nie wie, dlaczego to właśnie jego wybrała spośród wielu mężczyzn, którzy pojawili się w jej życiu po śmierci jej pierwszego męża. Czy naprawdę tylko dlatego, że jako jedyny w tych trudnych chwilach starał się być dla niej przyjacielem, bez aspirowania do roli kolejnego kochanka? Sceptycyzm bohatera nie jest bezpodstawny. Wyciągnął lekcję ze wspólnego życia i nauczył się już, że Adele nie jest kobietą, której można ufać. To dlatego urzędnik całą energię, dotąd poświęcaną pracy, postanawia spożytkować na ujawnienie prawdy o jej sekretnych romansach. Donosi o nich jeden z anonimów, a nieskomplikowane śledztwo szybko pozwala zweryfikować wszystkie informacje. Czy poznanie prawdy o Adele pomoże urzędnikowi wreszcie poznać swoją żonę? Mężczyzna ma nadzieję, że tak. W końcu poświęcił dla niej swego syna. Nie chce wierzyć, że jego małżeństwo to fikcja. Nie chce wierzyć, że to wszystko to tylko cyniczna gra.

Z uwagi na niesztampowość głównych bohaterów, Szary kostium to powieść nietypowa. Choć jej akcja toczy się naprawdę wartko, to, co naprawdę nieprzewidywalne i zaskakujące, dzieje się w głowach opisywanych postaci – pięknej Adele i dyrektora sycylijskiego banku, który przez całą powieść pozostaje nienazwany. Camilleri opisuje go jedynie zaimkami, tak jakby chciał przy pomocy tego zabiegu jeszcze bardziej wzmocnić i tak nieprzemijające wrażenie, że jest on tylko mężem swojej żony. Jest, poprawny, przeciętny i nijaki; niemal pozbawiony jakichkolwiek właściwości. Stanowi jedynie tło dla atrakcyjnej Adele.

Tymczasem Adele to ideał kobiecej urody. Zjawiskowo piękna, błyskotliwa, elegancka i ambitna. Nienasycona w swoich erotycznych apetytach, złakniona luksusu, prestiżu, pieniędzy. Cieniem na jej kobiecości kładzie się bezpłodność i fakt, że choć jest spragniona miłości, sama nie umie pokochać. Choć to ostatnie nie jest do końca pewne – zachowanie Adele w pewnym momencie się zmienia. Czy to rzeczywista przemiana, czy raczej przebiegła intryga? Szary kostium dezorientuje. W końcu Adele zakłada go na siebie, kiedy ma do załatwienia poważny interes. Kiedy ktoś odchodzi lub ma właśnie odejść… Intrygująca proza.