"Paryż śladami pisarzy"

Kto czyta Dziennik Literacki ten wie, że podróże śladami literatów i ich dzieł to moja pasja. Jednak tym razem to nie ja wystąpię w roli przewodnika, a Jean-Paul Caracalla. Ten znawca i miłośnik Paryża napisał bowiem rewelacyjny przewodnik po literackich szlakach miasta wagabundów. Powtarzając za Jean-Baptiste-Louisem Gressetem, że żyje się tylko w Paryżu, wszędzie indziej jedynie się wegetuje, zaprasza w nim do wędrówki śladami związanych z Paryżem ludzi kultury.

François René de Chateaubriand przebył drogę z bretońskiego Combourg do Paryża w całkowitym milczeniu, przerażony temperamentem modystki, dzięki której uprzejmości mógł skorzystać z dyliżansu. Jeszcze długo po tej pierwszej podróży chował uraz do Paryża, którego ogrom przeraził osiemnastoletniego wówczas literata. Stendhal również nie polubił Paryża – tęsknota za ukochaną Italią w zderzeniu z paryską codziennością wzbudzała u niego frustrację. Za to Honoré de Balzac miewał się w Paryżu całkiem nieźle (pomijając może chwile, kiedy ścigali go jego wierzyciele). Podobnie jak Wiktor Hugo, którego osiemdziesiąte urodziny obchodzone były niczym święto narodowe: Pod oknami przechodzi pochód 600 000 zagorzałych wielbicieli, którzy niosą mu w hołdzie kwiaty, wiązanki, podarki. Wspaniała apoteoza humanisty i żarliwego obrońcy demokracji.

Wyżej wspomniani literaci nie są jedynymi sportretowanymi przez Caracalla w jego książce. Autor kreśli również mini-biografie Gustawa Flauberta, Alfonsa Daudeta, Marcela Prousta, Léona-Paula Fargue’a, Blaise’a Cendrarsa, Georgesa Simenona, Jamesa Joyce’a, Ernesta Hemingwaya, Francisa Scotta Fitzgeralda czy Henry’ego Millera. Nie opowiada jednak o poetach i pisarzach w tradycyjny sposób. Coś przemilczy, coś przeinaczy, czegoś nie dopowie. Nie interesują go bowiem życiorysy literatów, a jedynie miejsca silnie z nimi związane.

Caracalla jest wybornym gawędziarzem. Snuje swoją paryską opowieść z niesłychaną swadą. Prowadzi czytelników od miejsca do miejsca: tu pałacyk, tam pokój hotelowy, gdzieś dalej uboga mansarda. Jednak tak, jak o życiu pisarzy opowiada ogólnikowo, tak o ważnych dla nich miejscach opowiada w najmniejszych detalach. Wieńczy książkę szczegółowym wykazem adresów oraz dalszą bibliografią tematu.

W beczce miodu łyżka dziegciu: ta książka aż się prosi o mapę miasta i fotografie. Chociaż może te braki wynikają z zamysłu samego autora? Może on tylko podrzuca tropy, czekając, aż czytelnik sam uzupełni książkę o te brakujące materiały? Jeśli tak, to ja już teraz piszę się na podróż po Paryżu śladami przewodnika Caracalli!

A zatem pójdźmy śladami niektórych romantyków tudzież innych buntowników i mocarzy kultury; podążmy ulicami tropem obieżyświatów i włóczykijów; przysiądźmy w kawiarnianych ogródkach, gdzie imigranci i apatrydzi bazgrali po gerydonach; wsłuchajmy się w uczone dysputy prowadzone niegdyś przy stole podczas obiadów literackich, które kształtowały XIX wiek, kiedy to przednie wina i wyborne mięsiwa rozwiązywały języki, ale ich nie tępiły…