"Siedlisko"

Recenzję wydanych pół roku temu Twarzy Szatana zakończyłam, zastanawiając się, jak obaj autorzy wypadliby solo i w dłuższej formie. Nie sądziłam wówczas, że tak szybko przyjdzie mi poznać na zadane pytanie odpowiedź. Siedlisko to kolejna książka, która wyszła spod pióra dwóch twórców grozy – Roberta Cichowlasa i Kazimierza Kyrcza Jr. I wiecie co? Choć nierówna, jest ona dość dobra.

Dawid Przywłocki, młody wdowiec samotnie wychowujący dwójkę dzieci, Monię i Krystka, wprowadza się wraz z rodziną do domu nieopodal podkrakowskiego Kryspinowa. Mężczyzna jest wziętym aktorem, a dzięki swojej popularności, jest również bardzo zamożny. Wiedzie szczęśliwe, spokojne życie. Gdyby nie śmierć żony, Marioli, jego życie byłoby pasmem sukcesów. Przeprowadzka w nowe miejsce ma być kolejnym etapem życiowej drogi Dawida. Ma nadzieję, że radośniejszym. Nowo zakupiony dom wymaga jednak remontu. Rozmiłowana w kawie ekipa remontowa rozpoczyna prace, jednak pewnego dnia ucieka z budynku w popłochu. Swoją ucieczkę budowlańcy tłumaczą krótko: podczas demontażu kominka działy się niewytłumaczalne rzeczy. Jednak zaabsorbowany pracą Dawid bagatelizuje tę niecodzienną sytuację. Wkrótce wszyscy mieszkańcy domu zaczynają odczuwać niepokój i doświadczać dziwnych zdarzeń: mają wrażenie, że są obserwowani, wydaje im się, że widzą osobliwe cienie, a mały Krystek zaczyna rozmawiać z kimś, kogo w ogóle nie widać…

Siedlisko to klasyczne „ghost story”. Jeśli ktoś spodziewa się fajerwerków, może być zawiedziony, gdyż ta powieść, pomimo, że jest całkiem dobrym reprezentantem gatunku, nie niesie z sobą żadnych nowych, świeżych, zaskakujących treści. Nakreślona przez pisarzy fabuła jest ciekawa – obfituje w wiele zwrotów akcji, lecz równie wiele z następujących zdarzeń jest dość przewidywalnych. Czy to zarzut? Nie, nie sądzę. Trudno bowiem uciec od pewnej gatunkowej sztampowości – powieści grozy rządzą się swoimi prawami.

Dom Dawida jest siedliskiem złowrogich zjaw. Jest nawiedzony, jednak to nie jedyne miejsce, które upodobały sobie mroczne cienie. Choć fizycznie przestrzeń powieści zamyka się na odcinku Kryspinów-Zabierzów, to autorzy w swoich opisach nie ograniczają się wyłącznie do tego zakątka. Jedną z niewątpliwych zalet ich powieści jest to, iż ukazują w niej obraz RP Anno Domini 2009. Ich bohaterowie oglądają „Szkło Kontaktowe”, odnoszą się do „Super Expressu” czy „Przekroju”, rozmawiają o aferach czy innych dziejących się wydarzeniach. Wykorzystanie kontekstu polityczno-społecznego współczesnej Polski jest w Siedlisku widoczne. I dobrze.

Cichowlas i Kyrcz z drobiazgowością oddają nie tylko tło obyczajowe powieści, ale równie skrzętnie opisują jej bohaterów. Sylwetki postaci są dopracowane i ciekawe. Nawet (a może zwłaszcza), jeśli chodzi o drugoplanowych bohaterów. Jednak w beczce miodu, łyżka dziegciu – Siedlisko utwierdziło mnie w przekonaniu, że pisanie w duecie obu pisarzom nie pomaga a szkodzi. Powieść jest nierówna, różnice w stylach obu autorów są bardzo wyraźne, już choćby dlatego, że są one diametralnie różne. Pisałam o tym w recenzji Twarzy szatana, ale wspomnę tu raz jeszcze: język Kazimierza Kyrcza charakteryzuje się oszczędnością i lapidarnością, zaś Roberta Cichowlasa – prozatorskim rozmachem. I chociaż obaj autorzy wspólnie redagowali Siedlisko, tych różnic nie udało im się zniwelować. Drugi mój zarzut dotyczy zakończenia – podobnie jak to miało miejsce w przypadku opowiadań, po świetnym zawiązaniu i rozwinięciu akcji, zakończenie jest dość mierne, nie przystaje do reszty. To właśnie te dwa argumenty, dotyczący języka powieści oraz rozwiązania fabuły, sprawiają, że Siedlisko oceniam jako tekst dość udany, przyzwoity, ale i, niestety, przeciętny.