„Złoty rydwan”
Okładka książki „Złoty rydwan”
  • Autor: Salwa Bakr
  • Tytuł: Złoty rydwan
  • Tytuł oryginału: Al-Araba az-zahabijja la tasad ila as-sama
  • Język oryginału: arabski
  • Przekład: Izabela Szybilska-Fiedorowicz
  • Liczba stron: 240
  • Rok wydania: 2009
  • Oprawa: miękka ze skrzydełkami
  • Wymiary: 140 x 205 mm
  • ISBN: 978-83-925897-8-5
  • Seria: Z przyprawami
  • Wydawca: Smak Słowa, Agencja Wydawnicza
  • Miejsce wydania: Sopot
  • Logo wydawnictwa: Smak Słowa, Agencja Wydawnicza
  • Logo serii: Z przyprawami
Recenzja
Data publikacji: 3 października 2009 A- A A+
Mówi o sobie, że inspirują ją Antoni Czechow, Miguel de Cervantes Saavedra i Isabel Allende. I rzeczywiście można odnaleźć wpływy wyżej wymienionych w jej prozie: plastyczność języka powieści, częste operowanie symbolami, zbeletryzowany historyzm… Podczas gdy Namiot Fatimy Miral at-Tahawi to kolejny przykład realizmu magicznego, powieść Salwy Bakr to zbiór obrazków obyczajowych, łączących baśniowość z wyraźnymi akcentami krytyki rzeczywistych zjawisk społecznych współczesnego Egiptu. Choć to pozornie zbiór tylko kilkunastu miniatur z życia kairskich więźniarek, tak naprawdę jest to opowieść o tragizmie egzystencji wszystkich Egipcjanek.

Umm Radżab została skazana za kradzież portfela, której dopuściła się, aby móc za coś wyżywić siebie i swoje dziecko. Hanna po kilkudziesięciu latach wspólnego pożycia zabiła męża, który wykorzystywał ją seksualnie. Azima-olbrzymka okaleczyła kochanka, po tym, jak wzgardził jej miłością, odmawiając małżeństwa. Umm al-Chajr przyznała się do handlu narkotykami, aby uratować syna. A’ida wzięła na siebie morderstwo, jakiego dokonał jej brat na bijącym ją mężu… To między innymi te kobiety odsiadująca dożywotni wyrok za zamordowanie ojczyma Aziza Aleksandryjka postanawia zabrać w podróż złotym rydwanem. Siedząc w celi kobiecego więzienia, marzy o tym, jak wraz z innymi pensjonariuszkami więzienia kobiecego w Kairze wzbije się do nieba w powozie, do którego zaprzęgnięte będą białe skrzydlate rumaki. Zastanawia się także nad swoim wyborem: czy nikogo nie pominęła, o nikim nie zapomniała? Chce bowiem zabrać najlepsze i najszlachetniejsze kobiety spośród osadzonych, w rzeczywistości pozbawione skrzydeł anioły, które zbłądziły w drodze do niebios i trafiły do tego samotnego, potwornego miejsca. To ona ma je z niego wyprowadzić i przywrócić niebieskim przestworzom

Salwa Bakr, urodzona w 1949 roku w Kairze egipska pisarka, uznawana jest za jedną z najwybitniejszych autorek świata arabskiego. Uznawana jest także za przedstawicielkę arabsko-muzułmańskiego ruchu feministycznego. Bakr zadebiutowała w prasie egipskiej w połowie lat 70. XX wieku. W 1985 roku wydała swój pierwszy zbiór opowiadań pt. Zinat fi dżanazat ar-Ra’is. Opublikowany w 1991 roku Złoty rydwan to jej najbardziej znana powieść. W 1995 roku przełożono ją na język angielski, 1997 na niemiecki i włoski, zaś w 2009 na polski.

Złoty rydwan to tylko na pozór opowieść przedstawiająca życiorysy wybranych więźniarek, której narratorką jest Aziza Aleksandryjka. Owszem, pisarka mówi o przestępstwach, które kobiety popełniły, jednak nade wszystko interesuje ją kontekst każdej ze zbrodni. Ich pierwszym wspólnym mianownikiem jest fakt, że zasądzone kary są niewspółmierne do popełnionych czynów. Drugim – nierzadko niewinność osadzonych. Salwa Bakr portretując swoje bohaterki nie zważa na ich kryminalną przeszłość, uniewinnia je, ukazując, że to egipska rzeczywistość zmusiła je do popełnienia przestępstw. Opisywane przez Azizę kobiety zostały doprowadzone do ostateczności – przez rodzinę, mężów czy prawo, mające za nic ich własne prawo do życia.

Choć akcja powieści toczy się niespiesznie, opowiadana przez Bakr historia jest wstrząsająca. Ukazuje bowiem świat, w którym prawdziwym więzieniem bywa samo życie. Złoty rydwan nie jest przeto przejmującą opowieścią o więźniarkach, ale porywającą historią kobiet, które postanowiły sprzeciwić się akceptowanemu porządkowi społecznemu i zawalczyć o swoją godność. Pisarka przekazuje cierpkie spojrzenie na to, jak trudne jest życie kobiety w egipskim społeczeństwie. Każda z bohaterek książki jest bowiem zniewolona nakazami i zakazami. Jest rzeczą, nie człowiekiem. Bakr przygląda się ich dramatowi, opisuje go, a jej liczne miniatury składają się na jeden wspólny portret kobiety w arabsko-muzułmańskim świecie. Tytułowy złoty rydwan staje się synonimem lepszego życia; zasłużonego raju, w którym czeka na znękane więźniarki upragnione, a tak niedostępne na ziemi, szczęście.
Komentarze
  • 1
    mary 4 października 2009 | 15:17:50

    gdzieś czytałam, że to nudna książka, ale ja nie wierzę. Sięgnę na pewno! :)

  • 2
    awita 4 października 2009 | 19:42:02

    A taka piękna, ciepła okładka, zapowiadająca jakąś cudowną bajkę...Wzruszyłam się już samą Twoją recenzją, Aniu...-) Gdy będą miała taki bardziej taki szczególny nastrój, żeby się dosmucić, wzruszyć do łez, na pewno po nią sięgnę.... Jakie emocje w Tobie wzbudziła?

  • 3
    Annie 5 października 2009 | 20:20:51

    Oj, nie jest nudna, zapewniam. Owszem, akcja toczy się powoli, niespiesznie, ale dokładnie tak, jak to bywa w baśniach, opowieściach, wspomnieniach.

    Awito, niezmiernie mi miło, że udało mi się oddać atmosferę powieści :) Książka wzbudziła we mnie ogromne emocje, zresztą, podobnie jak wiele innych, opowiadających o sytuacji muzułmańskich kobiet w arabskich społeczeństwach. Podczas lektury, ze strony na stronę, narastał we mnie coraz większy gniew i ogarniało mnie niesamowite współczucie. Ta powieść gra na emocjach i choć to uniwersalna opowieść, najmocniej odbiorą ją właśnie kobiety. Myślę, że to niezwykle wartościowa lektura, ukazująca prawdziwe życie za zasłoną.

    Moc pozdrowień! :)

Dodaj komentarz
  • Nazwa użytkownika
Przepisz kod z obrazka
Dziennik Literacki używa plików COOKIE. Korzystając z Dziennika Literackiego wyrażasz zgodę na ich wykorzystywanie.
Kliknij, aby dowiedzieć się więcej o plikach COOKIE.
Akceptuję