"Polskie gniazda literackie"

Są takie miejsca, w których czas stanął w miejscu. Uchwycone w permanentnym bezruchu, z utęsknieniem czekając na swych właścicieli, stają się miejscem odwiedzin tych ludzi, którzy za ich pośrednictwem chcieliby choć na chwilę przenieść się w przeszłość. Marek Borucki odbył taką podróż do czasów minionych, śladami najważniejszych polskich poetów i prozaików. Reminiscencje z niej właśnie opublikował pod postacią niezwykłej książki.

Polskie gniazda literackie to zbiór dwudziestu ośmiu opowieści o twórcach literatury i ich siedzibach-pracowniach, w których powstawały ich najwybitniejsze dzieła. Pod pojęciem gniazda literackiego autor opracowania rozumie właśnie siedzibę dawną siedzibę pisarza bądź poety, dziś zaś miejsce, gdzie każdy może wejść i przenieść się myślami i duchem w czasy minione, kiedy żył tu wielki gospodarz, przeżywał sukcesy i porażki, troski i radości każdego dnia, cieszył się rodziną, a przede wszystkim tworzył. Marek Borucki kreśli więc portrety literatów przez pryzmat ich domów oraz drogocennych bibelotów, zwracając szczególną uwagę na ich biblioteki, gabinety, pracownie – miejsca literackiej inspiracji. Nierzadko autor odnajduje gniazdo literackie poza domem rodzinnym twórcy – w cichej pustelni, gdzieś na końcu świata. Także i tam zabiera swoich czytelników – do leśniczówki Pranie Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego czy do pałacu Małachowskich w Nałęczowie – raju Bolesława Prusa.

Lektura Polskich gniazd literackich to nic innego jak podróż literacka po dawnej Polsce. Po Starym Mokotowie Władysława Broniewskiego i warszawskiej ulicy Polnej 40, gdzie Maria Dąbrowska posiadała własne mieszkanie. Po wypełnionej egzotycznymi pamiątkami willi Arkadego Fiedlera w Puszczykowie czy znanej z Wesela Rydlówce w podkrakowskich Bronowicach Małych. Wędrujemy od ogromnych pałacyków, choćby takich jak Oblęgorek Henryka Sienkiewicza nieopodal Kielc, przez nieco mniejszą Harendę w Zakopanem Jana Kasprowicza i Willę pod Wiewiórką Marii Kuncewiczowej, aż do niewielkiego mieszkania Kazimiery Iłłakowiczówny w Poznaniu przy ulicy Gajowej 4/8. Dla mnie najważniejsza była jednak wyprawa do leśniczówki Pranie Gałczyńskiego, gdzie w pracowni, pomiędzy dwiema prawymi nogami stolika stoi słynna zielona gęś „Zielonego Konstantego”.

Marek Borucki ze swadą snuje opowieści o wybranych przez siebie twórcach. Niczym przewodnik w muzeum, oprowadza nas w po niezwykłych posiadłościach, opowiadając najciekawsze historie z życia ich właścicieli. Każdą z nich ilustruje wieloma fotografiami – nie tylko fasad opisywanych budynków, ale nade wszystko zdjęciami ulubionych foteli, biurek czy najcenniejszych przedmiotów autorów. Szata edytorska Polskich gniazd literackich jest znakomita. Już samo opracowanie graficzne, skłania do kartkowania książki. Dlatego bardzo się cieszę, że trafiła ona w moje ręce. Dzięki niej mogłam odbyć fascynującą podróż do przeszłości.

Jest wiele takich miejsc, gdzie natychmiast po wejściu uderza nas atmosfera innej epoki, jakiejś wzniosłej, dostojnej i wydaje się, że gospodarz tylko na chwilę opuścił swój gabinet, bo oto jest jego biurko, jego fotel i przybory do pisania na do połowy zapisanej kartce papieru. Dzięki Polskim gniazdom literackim, wszyscy mamy szansę przenieść się w czasy minione i choć przez chwilę tę niezwykłą atmosferę poczuć. Wspaniałe przeżycie.