"Potępieńcza gra"

Warszawa, 1944 rok. Wśród zniszczonych przez wojnę murów miasta błąka się Złodziej w poszukiwaniu legendarnego Mamouliana – karciarza, który grając zawsze o najwyższe stawki, jeszcze nigdy nie przegrał. Zaintrygowany, poszukuje mitycznego gracza, aby samemu przekonać się czy rzeczywiście jest on nie do ogrania. Wiele lat później, inny hazardzista, Martin Strauss, również staje w szranki z tajemniczym Mamoulianem. Po kilku latach odsiadki dostaje bowiem możliwość wcześniejszego zwolnienia, które obostrzone jest jednak pewnymi warunkami: ma zostać ochroniarzem Josepha Whiteheada, jednego z najbogatszych ludzi w Europie i zamieszkać w jego tajemniczym Sanktuarium. To właśnie tam przybywa Mamoulian, aby odebrać od Whiteheada odroczoną wygraną…

Żadna gra nie jest mało znacząca, Anthony. Byłeś ze mną przez cały ten czas i nadal tego nie rozumiesz? Każdy czyn niesie ze sobą ciężar jakiegoś znaczenia. Zwłaszcza gra. I zwłaszcza wtedy, kiedy jest potępieńcza…

Clive Barker urodził się 10 maja 1952 roku w Liverpoolu, w Wielkiej Brytanii. Pisarz, reżyser filmowy, scenarzysta. Autor ponad 20 horrorów, powieści fantasy i thrillerów, z których wiele stało się międzynarodowymi bestsellerami. Studiował język angielski i filozofię na Uniwersytecie w Liverpoolu. Zadebiutował w 1985 roku powieścią Potępieńcza gra (choć już wcześniej zasłynął jako autor opowiadań z cyklu Księgi Krwi). U progu lat 90. XX wieku został okrzyknięty przez Stephena Kinga przyszłością literackiego horroru. Jednak swoim dorobkiem literackim udowodnił, iż jego proza jest wielogatunkowa, daleko wykraczająca poza ramy klasycznego horroru. W jednym z wywiadów żartobliwie stwierdził: Myślę, że jestem coraz rzadziej określany jako autor horrorów i moje książki po prostu trafiają na półki z dobrą literaturą, a jeśli nie, sam je tam przekładam. Quentin Tarantino mówił zaś wprost: Nazwać Clive'a Barkera autorem horrorów, to jak napisać o Beatlesach, że byli garażowym zespołem. Czy te zachwyty są zasłużone? A jeśli tak, to w czym tkwi fenomen pisarza?

Barker porusza się w obrębie horroru, thrillera, fantastyki. Nie stwarza alternatywnych, przerażających światów, lecz irracjonalizuje otaczającą nas rzeczywistość. To, co najbardziej interesuje go to natura umysłu, siła snów i istota pamięci. Pisarz sięga głęboko do zakamarków ludzkiej duszy – bada wszystkie lęki i pragienia, aby dojść do tego, czym tak naprawdę jest istota człowieczeństwa. Z mistrzowskim wyczuciem porusza strunami wyobraźni, tworząc niepokojący obraz człowieka. To właśnie on przeraża najbardziej – nie zaś świat pełen odrażających potworów i zjaw.

W Potępieńczej grze koegzystują bowiem ze sobą dwa światy – rzeczywisty i nadnaturalny – jednak granica pomiędzy nimi jest niemal zupełnie niedostrzegalna. Obie rzeczywistości łączy wszechobecne zło, brud i okrucieństwo. I choć to dziwaczne, turpistyczne światy, nie można odmówić im swoistego piękna. To piękno uwidacznia się zwłaszcza w opisie zniszczonej przez wojnę Warszawy. Jej beznadziejną szarość rozświetla wszechobecność magii. Zrównana z ziemią stolica przypomina mi przez to krainy opisywane w utworach Susanny Clarke – jest jak zaczarowana. Ma swój unikalny nastrój i charakter.

Fabuła Potępieńczej gry opiera się na legendzie Fausta – tu również bohaterowie sprzedają dusze diabłu w zamian za bogactwo i nieśmiertelność. Jednak samego diabła tu nie ma – u Barkera piekło jednemu człowiekowi może zgotować tylko drugi człowiek. Bohaterowie powieści są bowiem wyłącznie źli. Nie ma tu ani jednej pozytywnej postaci. Każdy z bohaterów ma na sumieniu różne kłamstwa, grzechy i przewinienia. Nad każdym z nich unosi się widmo rozkładu.

Fetor rozpadającego się ciała, metaliczny zapach krwi, fekalia, zgnilizna. Kanibalizm, lubieżna erotyka, normy zniszczone przez wynaturzenie. Opisywany przez Barkera świat wzbudza obrzydzenie, zaś opisywane obrzydliwości - strach. Pisarz bowiem opowiada o nich tak, jakby były one immanentną częścią również naszego świata. A jeśli to prawda, to nie trzeba czytać horrorów, żeby się po prostu, po ludzku… bać ;)