"Niepełni"

Nie mogę pojąć jednej rzeczy. Dlaczego TA powieść przeszła zupełnie bez echa? Nigdzie nie spotkałam ani jednej jej recenzji. A szkoda, bo jest rewelacyjna.

Edyta i Jacek są zwykłymi, młodymi ludźmi. Ona – dwudziestokilkuletnia księgowa, marząca o założeniu rodziny i posiadaniu dziecka. On – wzięty informatyk, a przy tym trzydziestoletni kawaler, dążący do życiowej stabilizacji. Każde z nich chciałoby zrealizować swoje pragnienia i ambicje. Jednak żadnemu z nich nie jest to dane. Oboje są bowiem tytułowymi niepełnymi – Edyta porusza się na wózku, Jacek zaś jest niewidomy. Chcą żyć pełnią życia, mieć znajomych, przyjaciół, a przede wszystkim chcą kochać i być kochani. Jednak te, zdawałoby się, najprostsze z możliwych marzenia są poza ich zasięgiem. Czy chcą tego, czy nie, codzienne życie udowadnia im, że kalectwo ujmuje człowieczeństwa. A to rodzi frustrację, gdyż ani Edyta, ani Jacek nie mieli nigdy wpływu na swoją niepełność. Czy oczekują od życia zbyt wiele, prosząc o tę odrobinę normalności? Czy słusznie czują się bezpłciowymi formami życia – nikomu niepotrzebnymi i zbędnymi? Wydaje się, że tak. Jednak Paweł Pollak nie nawołuje w swojej powieści do otwartości na inność i tolerancji. On po prostu opowiada o spotkaniu dwojga ludzi, którzy choć bardzo tego pragnęli, nie mogli kochać.

Paweł Pollak, z wykształcenia i zamiłowania skandynawista oraz tłumacz literatury szwedzkiej, popularność zyskał, przekładając twórczość Hjalmara Söderberga i Johanny Nilsson. Od 2006 roku pisarz buduje jednak swój własny dorobek literacki – to w owym zadebiutował powieścią kryminalno-miłosną pt. Kanalia. Niepełni (2009) to druga książka jego autorstwa, lecz pierwsza przeze mnie przeczytana. Zaskoczenie? A i owszem. To znakomita, bardzo „skandynawska” w charakterze propozycja.

Edyta z Niepełnych to współczesna Klitajmestra. Nie jest kusicielką, lecz podobnie jak mitologiczna królowa czy bohaterki powieści wspomnianego wcześniej Söderberga, ściąga na mężczyzn nieszczęście. Na poły z premedytacją, na poły niechcący. Choć trudno w jej przypadku mówić o całkowitym wyrachowaniu, nie da się odmówić jej pewnej celowości działań, słów, gestów. Edyta szuka sensu istnienia w miłości. Wierzy, że odwzajemnione uczucie pozwoli jej wreszcie poczuć się szczęśliwą, da spełnienie. Podobną wiarę żywi Jacek. Dzieląc przekonanie o wyzwalającej roli miłości oraz doświadczenie kalectwa, oboje zatracają się w swoim związku – trudnym i skomplikowanym. Oboje starają się wyjść z cienia własnych ograniczeń, które zdają się dominować nad ich życiem. Nie chcą, aby ich fizyczność dłużej ich ograniczała i są gotowi walczyć ze wszystkimi przeciwnościami, jakie spotykają ich na ich drodze. I to właśnie dzięki sugestywnym i wnikliwym opisom ich mozolnej, często syzyfowej przeprawy z codziennością, opowieść zawarta w Niepełnych jest tak przejmująca.

Niepełni to wciągająca powieść, która zaskakuje na każdym kroku. Zaskakujący są bohaterowie, zaskakujące jest zakończenie, zaskakujące jest odkrywanie sposobu, w jaki odbierają rzeczywistość Edyta i Jacek czy Wrocławia, jako miasta barier. Choć może nie tyle samego Wrocławia, co każdego jednego miasta, stanowiącego dla zdrowego człowieka miejsce jeśli nie przyjazne to obojętne, jako dżungli, pełnej niebezpieczeństw dla niepełnosprawnych. Paweł Pollak nie szczędzi polskiemu społeczeństwu krytyki. Choć nie zawsze jest ona zasłużona, trudno się z nim nie zgodzić, że obraz nas samych wcale nie jest doskonały. Podobnie jak Edyta i Jacek – bywamy niepełni. I to najważniejsze przesłanie tej książki – że pomimo rozlicznych różnic, wszyscy jesteśmy tacy sami.