"Miłość i jej następstwa"

Sulaiman Addonia to pisarz, którego już sama biografia stanowiłaby świetny materiał na powieść. Urodzony w Erytrei, dzieciństwo spędził w obozie dla uchodźców we wschodnim Sudanie, utworzonym po masakrze w Om Hajar w 1976 roku. Studia podjął w Arabii Saudyjskiej, w kraju szariatu, gdzie za najmniejsze przewinienie grozi jeśli nie biczowanie to ukamienowanie bądź kara śmierci. Właśnie w tym miejscu, w Dżiddzie, Sulaiman postanowił umieścić akcję swojego oszałamiającego debiutu i opowiedzieć o mężczyźnie, który żył, cierpiąc z powodu izolacji kobiet.

Dżidda, rok 1989. Dwudziestoletni Naser, emigrant z ogarniętej wojną Erytrei, po wyrwaniu się dzięki pomocy wuja z obozu dla uchodźców we wschodnim Sudanie, rozpoczyna nowe życie w ortodoksyjnym kraju. Tęskni jednak za pozostałą w ojczyźnie matką i za młodszym bratem, którego wuj wywiózł do Rijadu, nie mogąc pogodzić się z pełną sprzeciwu wobec Arabii Saudyjskiej postawą Nasera. Skazany na samotność, marzy o poznaniu kobiety, która wyrwałaby go z ogarniającego go marazmu, a obdarzając uczuciem, przywróciła mu chęć do życia. Jego modlitwy zostają wysłuchane. Pewnego dnia u stóp odpoczywającego pod palmą Nasera ląduje nieoczekiwanie rzucona przez przechodzącą obok dziewczynę zmięta karteczka. Znajdujące się na niej pięknie wykaligrafowane słowa układają się w zaskakującą całość: Mój drogi! Piszę do Ciebie w tajemnicy. Nikt o tym nie wie, oprócz mnie samej. Chcę być Twoją habitati, Twoją ukochaną…

Sulaiman wprowadza nas do smutnego świata Dżiddy – świata mężczyzn nadzorowanych przez mężczyzn, gdzie rzeczywistość ustępuje marzeniom, a ludzie, gdy chcą mówić, muszą oniemieć, uciekając się do mowy znaków; gdzie kochanek musi stać się zbiegiem i nie ma innego wyjścia, jak tylko schronić się na skórze kobiety, której, być może, nigdy nie będzie dane mu poznać. Skrzętnie skryte za burkami, kobiety przypominają nieme, rozpraszające się w świetle dnia cienie. Spowite czernią, prędko przemierzają ulice, aby nie narazić się na kontakt z innym człowiekiem. Czarne abaje i czarne kwefy mieszają się w nieustającej procesji z białymi męskimi saubami. Obserwowanie ulic w Dżiddzie przypomina przeto projekcję czarno-białych filmów, które ciągną się bez końca ku nieszczęśliwym zakończeniom.

Kobieta przypomina mieszkającym w Arabii Saudyjskiej mężczyznom mitycznego Feniksa. Wiedzą o jej istnieniu i o tym, że pod czernią stroju kryje w sobie wszystkie barwy wschodzącego słońca, jednak żaden z nich nie ma prawa nawet jej dotknąć. Surowe prawo szariatu rządzi życiem saudyjskiego społeczeństwa. Filarem tego opresyjnego systemu staje się stojąca na straży moralności i budząca powszechny postrach saudyjska policja religijna. Jednak oficjeli ustanowione prawo zdaje się nie dotyczyć – robią, co chcą i jak chcą, trzymając w szachu resztę społeczeństwa. A natura tego ostatniego, w obliczu niezwykłej sytuacji, ulega wynaturzeniu. Młodzi, delikatnej urody chłopcy są gwałceni przez spragnionych seksu mężczyzn. Kiedy dorastają, sami przemieniają się w swoich oprawców. Nie ma kto ich nauczyć wrażliwości, empatii, miłości. Nie ma uczuć. Nie ma na nie miejsca ani czasu.

Naser wyróżnia się na tle pozostałych mężczyzn. Ciężko doświadczony przez życie, samotny i spragniony uczucia, tęskni za zapachem i ciepłem ciała matki. Dorastając, miał okazję zaznać kobiecej troski i opieki. Ma bolesną świadomość, czego się go w Arabii Saudyjskiej pozbawia. Tęskni za matką i jej przyjaciółką, Samirą, a jego tęsknota znajduje ujście w marzeniu o niedostępnych dla niego saudyjskich kobietach. Z niezwykłą skrupulatnością przypatruje się codziennie mającej miejsce na ulicy Dżiddy czarno-białej projekcji.

Pomimo całej swej monotonii był to jedyny film w całej Dżiddzie, na którym oczami wyobraźni dostrzegałem za czarnymi kotarami kobiecej odzieży tę jedną aktorkę, dzięki której w moim życiu miała zagościć wreszcie odrobina koloru.

Miłość i jej następstwa (2008) nie jest kolejnym banalnym romansem osadzonym w egzotycznej scenerii. To piękna, lecz zarazem przerażająca opowieść o zakazanej miłości, która rozkwitła w nieprzyjaznym dla miłości świecie. To książka o odwadze, determinacji i walce dwojga ludzi, którzy przeżywali swoje życie, marząc jedynie o odrobinie czułości i bliskości drugiego człowieka. Przejmujący i poruszający zbeletryzowany reportaż o Arabii Saudyjskiej lat 80. XX wieku. Sugestywny, mocny, nie do zapomnienia.